Kocaeli Üniversitesi
Ruhsal Travma ve Afet Çalışmaları Birimi

KOÜTAB Birimi

Kocaeli Üniversitesi Sağlık bilimleri enstitüsüne bağlı olarak 2014 yılında kurulmuştur. Afet alanında ruhsal travma( Afet şartlarında ruh sağlığı) üzerine yoğunlaşmak ilgili konuda bilimsel araştırmalar yapmak, ilgili akademik programlara destek sunmak, alanda çalışan profesyonelleri afet şartları ve afet öncesi ve sonrası için konuyla ilgili araştırma ve müdahalelere daha hazır hale getirmek, ilgili konuya dair toplumun farkındalık seviyesini arttırmak başlıca amaçlardır.

Türkiye yıllar boyu değişik yoğunlukta travma ve afet yaşantılarının olduğu bir ülkedir. Türkiye sadece doğal afet kuşağında yer almamaktadır. Ülkemiz, kadına yönelik şiddet de dahil her türlü şiddet türünün sıklıkla yaşandığı, coğrafyasında silahlı çatışma ve savaşların, kitlesel göçlerin yoğun olarak gerçekleştiği bir coğrafyadadır. Pekçok meslek ve iş kolunun travmalarla daha sık karşılaştığı bilinmektedir.Ülke geneli, özellikle Kocaeli Bölgesi’nde iş kazaları ile de karşılaşılmaktadır.

1999 Marmara depremleri ülke insanının ve uzmanlarının afetlere bakış ve yaklaşımını önemli ölçüde değiştirmiştir. Uzmanların ve halkın genelde ruh sağlığı özelde afet ve travmaların etkilerine karşı farkındalıkları önemli oranda artmıştır. Bu olumlu değişimlere karşın, alanla ilgili deneyim ve bilgi artışının yeterli düzeyde olduğunu söylemek güçtür. Bu yeterliliği artırmak için özelleşmiş kurumlarda farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalışması gereklidir.

Ruhsal travma ve afet çalışmalarında yer alacak nitelikli insan gücünün yetişmesine, konuyla ilgili bilimsel araştırmaların yapılmasına, uygulamaların geliştirilmesine katkı sağlayacak bir kurum ihtiyacı, Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ruhsal Travma Ve Afet Çalişmaları Birimi (KOUTAB)’nin kurulmasını sağlamıştır. 1999 Marmara Depremleri’nin en olumsuz sonuçlarını yaşayan kent ve üniversitede kurulan bu Birimin önemli bir sembolik anlamı da vardır.

Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ruhsal Travma ve Afet Çalışmaları Birimi, Üniversite Senatosu’nun kararı ile 2014 yılında ‘Birim’ olarak kurulmuştur. Sağlık Bilimleri Enstitüsü bünyesinde kurulan ilk birimdir.

Birim’in temelini ve insan gücünü ağırlıklı olarak Sağlık Bilimleri Enstitüsü altında yürütülen Ruhsal Travma Yüksek Lisans Programı (KOURTYL) öğretim üyeleri, mezunları ve öğrencileri oluşturmaktadır. KOURTYL öğrenim amaçları, kuramsal ve uygulamalı eğitimlerinin yapısı, eğitici kadrosu ve öğrenci hedef kitlesinin özellikleri nedeniyle farklı uzmanlık alanlarının biraraya geldiği bir yüksek lisans programıdır. Program, 2005’ten bu yana öğrenci almakta olup, halen Türkiye’de alanında hizmet veren tek lisans üstü program olma özelliğini taşımaktadır. Programın temel amacı alanla ilgili bilgi birikimini ve özellikle uygulamacı olarak yetiştirmeyi hedeflediği mezunlarının deneyimlerini artırmaktır.

Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ruhsal Travma Yüksek Lisans Programı, Yüksek Öğrenim Kurumu’nun (YÖK) kabulü ile birlikte 2005 yılından beri etkinlik göstermektedir. Program’a tıp doktorları, hemşireler, psikologlar, psikolojik danışmanlar (PDR), sosyal hizmet uzmanları kayıt yaptırabilmektedir. Programda yer alan öğretim üyeleri, yüksek lisans eğitiminin yanısıra, afetler ve toplum ruh sağlığı, bireysel ve toplumsal travmaların sonuçları, kazalar, cinsel şiddet ve sonuçları, insan hakları, çocukluk çağı travmaları gibi çeşitli alanlarda eğitim ve araştırma etkinliklerinde bulunmakta, bu alanda çalışan ulusal ve uluslarası kuruluşlara danışmanlık vermekte, alanlarına bilimsel katkı yapmaktadırlar. Program’ın, psikiyatri, çocuk ve gençlik psikiyatrisi, psikoloji, adli tıp ve halk sağlığı anabilim dallarının öğretim üyelerinin katkılarıyla oluşturulan bir yapısı vardır. Birim’in sürekliliği ve verimliliğini sağlamak travma, afet, insan hakları gibi alanlarda çalışanların katkısı ile mümkün olabilecektir.

AMAÇ

Birimin temel amacı; Türkiye’de ruhsal travma ve afet ruh sağlığı alanlarında eğitim ve araştırma programları düzenleyerek ulusal ve uluslarası düzeyde yeterlilik geliştirme programlarına destek olmak ve katılmaktır.

KOUTAB , ruhsal travma ve afet çalışmaları bağlamında;

  • Bu alanda çalışanlar açaısından eğitim ve yetkinliği geliştirmek,
  • Uygulama ve hizmet alanlarında deneyimleri artırmak,
  • Belge ve bilgi merkezi oluşturmak,
  • Araştırma yapmak ve politika üretmektir.

Tüm bu etkinliklerin ulusal ve uluslarası işbirlikler doğrultusunda yapılması planlanmaktadır.

KOUTAB, farklı uzmanlık alanlarının biraraya gelip bilgi üretebilecekleri, deneyimlerini paylaşabilecekleri, bunu ülke ve bölge geneline yayabilecekleri bir başvuru merkezi olma amacını taşımaktadır. Ruhsal travma ve afet çalışmalarını geniş bir zeminde ele almayı amaçlamaktadır. Bu nedenle sadece ruh sağlığı ve tıp alanlarında çalışan uzmanlıklarla sınırlı kalmayıp toplum bilimleri ve yer bilimleri gibi uzmanlık alanlarına da açıktır. İnsan elinden kasıtlı olarak çıkan travmalar, kazalar, doğal afet ve olaylar gibi kısa süreli veya süregen, bireysel ya da toplumsal tüm örseleyici yaşantılar, etkileri ve nedenlerinin araştırılması ve önlenmesi Birim’in etkinlik alanlarındandır.

Birimde, disiplinler arası işbirliğinin önemi doğrultusunda işbirliğini güçlendiren, sistemli, ulusal ve uluslarası ölçütlere uygun bir şekilde çalışmayı sağlayacak kurumsal bir yapı planlanmaktadır. Ruhsal travma ve afet alanlarında ulusal ve uluslarası anlamda yapılacak yeterlilik geliştirme çalışmaları için önemli bir işlevi olacağı beklenmektedir.

Birim, bireysel veya toplumsal travmalara özellikle ruh sağlığı açısından toplum temelli ilkelerle yaklaşacaktır. Sadece travma yaşantısı olan kişiler için değil, özellikle çalışma alanı afet ve travma olan yardım ekipleri ve sağlıkçılar gibi mesleki risk altında olan bireylere yönelik olarak uygulama ve bilgi üretme olanaklarını arayacaktır.

ÇALIŞMA ALANLARI


  • Ruhsal travma ve afetle ilgili önleyici, destekleyici ve tedavi edici süreçleri içeren çeşitli eğitim ve öğretim programlarının düzenlenmesi,
  • İlgili alanlarda kurs ve sertifika programları gibi eğitim etkinliklerinin düzenlenmesi,
  • Alanında çalışan ulusal ve uluslarası kamu ve sivil ile işbirliği içinde olunması,
  • Ruhsal travma ve afetlerle ilgili konularda gereksinimlerin saptanması ve bu gereksinimler doğrultusunda araştırmalar yapılması ve yayınlanması,
  • Alanla ilgili çalışmalarda üniversitenin değişik bölümlerinde görev yapan farklı uzmanlarla işbirliği yapılması,
  • Üniversitenin Sağlık Bilimleri Enstitüsü tarafından yürütülen Ruhsal Travma Yüksek Lisans Programı’nın eğitim ve öğretim alanlarında desteklenmesi,
  • Ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılar düzenlenmesi,
  • Alan ile ilgili yayınların yapılması ve yaygınlaştırılması,
  • Ruhsal travma, afetler ve sonuçları, insan hakları gibi konularda bireysel ve toplumsal danışmanlık hizmetleri verilmesi, toplumun bilinçlendirilmesi,
  • Danışmanlık ve tedavi edici alanlarda çalışan uzmanlarla işbirliği yapılması, danışmanlık ve tedavi alanlarına bilgi ve deneyim desteği sağlanmasıdır.

BİRİM YÖNETİMİ

Prof. Dr. Tamer Aker (Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD, SBE Ruhsal Travma Yüksek Lisans Programı)

Prof. Dr. Ümit Biçer (Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp AD, SBE Ruhsal Travma Yüksek Lisans Programı)

Doç. Dr. Işık Karakaya (Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD, SBE Ruhsal Travma Yüksek Lisans Programı

Doç. Dr. Yüksel Baykara Acar, (Kocaeli Üniversitesi Kocaeli Sağlık Yüksek Okulu Sosyal Hizmet Bölümü)

Yard. Doç. Dr. Cem Cerit (Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD, SBE Ruhsal Travma Yüksek Lisans Programı)

Afet ve Travma Ruh sağlığı Alanında Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Etkinlikleri

Afet ve travmanın ruhsal açıdan olumsuz etkilerini azaltabilmek çeşitli uzmanlık alanlarının birarada çalışması ile mümkün olabilmektedir. Bireysel veya toplumsal travmalarda özellikle ruh sağlığı açısından toplum temelli ilkelere ilişkin eğitimlerin yaygınlaştırılması, kalıcı ve sürdürülebilir olması önemlidir. Eğitim almış uzmanların sadece travma yaşantısı olan kişiler için değil, özellikle çalışma alanı afet ve travma olan yardım ekipleri ve sağlıkçılar gibi mesleki risk altında olan bireylere yönelik olarak uygulama ve bilgi üretme olanaklarına sahip olacağı da unutulmamalıdır. 1999 Marmara depremleri ülke insanının ve uzmanlarının afetlere ve ruh sağlığına bakış açısını ve yaklaşımını önemli ölçüde değiştirmiştir. Uzmanların ve halkın genelde ruh sağlığı özelde afet ve travmaların etkilerine karşı farkındalıkları önemli oranda artmıştır. Bu olumlu değişimlere karşın, alanla ilgili deneyim ve bilgi artışının yeterli düzeyde olduğunu söylemek güçtür.

Bu yeterliliği artırmak için özelleşmiş kurumlarda farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalışması bir zorunluluk olarak öne çıkmaktadır. Lisans ve lisansüstü eğitim programları bu eksiklikleri gidermeyi amaçlamaktadır. Bununla birlikte ülkemizde bu eğitim programlarının yeterli olduğunu söylemek güçtür. Halen, alanla ilgili yüksek lisans programlarının tek örneği Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Psikiyatri AD Ruhsal Travma Yüksek Lisans Programı’dır. 1999 Marmara Depremleri’nin en olumsuz sonuçlarını yaşayan, bu olumsuzluklara karşın kendisini toparlayan ve yenileyen bir kent olan Kocaeli ve Üniversitesi’nde kurulan bu programın uygulama alanında yetkin uzmanlar yetiştirmek gibi bir amacı vardır. Ruhsal Travma Programı 25.04.2005 tarihinde açılmıştır. Bugüne kadar 17 Mezun vermiştir. Yılda ortalama 5 öğrenci almaktadır. Halen kayıtlı 39 öğrencisi eğitim ve öğretime devam etmektedir. Yedi öğrenci ders döneminde, 2 öğrenci özel öğrenci statüsünde, 30 öğrenci ise tez dönemindedir. Yüksek lisans programının amacı Ruhsal Travma ve afet alanlarında çalışmak üzere uygulamacı yetiştirmektir. Ders programı çoğunlukla uygulamaya yönelik derslerden oluşmaktadır.

Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsüs’nde sürdürülen yeterlilik geliştirme çalışmalarını desteklemek ve yaygınlaştırmak amacı ile aynı çatı altında bir birim de kurulmuştur. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ruhsal Travma ve Afet Çalışmaları Birimi 2014 yılında kurularak çalışmalarına başlamıştır. Birim alanla ilgili bilgi üretmek, eğitim vermek ve bilimsel toplantılar düzenlemek, deneyim ve beceriyi geliştirmek ve bir başvuru merkezi olmak gibi amaçlara sahiptir. Alanındaki tüm eğitim programlarına destek olmayı da amaçlamaktadır.

Ruhsal travma alanındaki bilgi birikimi ve deneyim paylaşımını artırmak amacı ile 2003 yılından itibaren düzenli aralıklarla Uluslarası Ruhsal Travma Toplantıları düzenlenmektedir. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ruhsal Travma Programını’nın da düzenleyicileri arasında yer aldığı kongrenin bu yılki düzenleyicilerinden biri resmi bir yapı kazanan Ruhsal Travma ve Afet Çalışmaları Birimi olmuştur. Bunun yanı sıra her hafta çarşamba günleri 10:30-12:00 saatleri arasında üniversitemizde Ruhsal Travma toplantıları düzenlenmektedir. Ayrıca programın ve birimin Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Türkiye Kızılay Derneği, Dünya Sağlık Örgütü gibi kurumlarla, üniversite ve sivil toplum örgütleri ile ve Türkiye Psikiyatri Derneği gibi uzmanlık dernekleri ile de danışmanlık ve işbirliği düzeyinde ilişkileri vardır. TUBİTAK ve AB projeleri başta olmak üzere yurtiçi ve yurt dışı çeşitli projeler yürütülmekte veya ortak olunmaktadır.

Travma ve afet ruh sağlığı alanlarında Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri bünyesinde 10 yılı aşkın süredir bir deneyim birikmiştir. Bu deneyim zenginleşmesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD poliklinik ve yataklı servisinde deprem mağdurları, şiddet yaşayan insanlar, yakınlarını kaybeden ve uzamış yas içinde olan kişiler, endüstri ve trafik kazası geçirenler, çocukluk çağı şidetine maruz kalanlar izlenmesi ve tedavi edilmesi ile de sağlanmıştır.

Poliklinik ve yataklı servis çalışma ve hizmetleri dışında yerel, ulusal ve uluslarası anlamda topluma yönelik çalışmalar da yapılmıştır. 1999 Marmara Depremlerinden en fazla etkilenen bölgeler olan Gölcük ve Kocaeli sınırları içinde bulunan Toplum Merkezleri’nde depremzedelere yönelik bireysel destek hizmetleri verilmiştir. Ayrıca bu hizmetler arama kurtarma çalışmalarına katılan ve destek olan sivil savunma ekiplerine, mahalle afet gönüllülerine, itfaiye ve sağlık çalışanlarına da götürülmüştür. Söz konusu meslek çalışanlarına sadece ruhsal destek değil, bilgi ve becerilerini geliştirecek eğitim etkinlikleri de ulaştırılmıştır. TÜPRAŞ, deprem ve yaşadığı yangın nedeni ile bölgede en fazla etkilenen sanayi kuruluşlarının başında gelmektedir. Burada iki yıl boyunca yine yerinde hizmet verilmiş ve eğitim çalışmaları düzenlenmiştir. Kuruluş bünyesinde açılan ofisle çalışanlara ruhsal destek verilmiş, gruplar halinde ruhsal destek ve eğtim oturumları düzenlenmiştir.

Kocaeli Üniversitesi Ruhsal Travma Programı Kızılay’a da psikososyal çalışmalarında danışmanlık hizmeti vermektedir. Kızılay’ın özellikle uluslarası operasyonlarına programın öğretim üyeleri ve psikologları da katılmıştır. Endonezya’nın Banda Aceh bölgesinde psikosoyal hizmetlerin yanısıra eğitim ve kapasite artırmaya yönelik çalışmalar da yapılmıştır. Banda Aceh ile birlikte Güney Asya Tsunamisi’nden fazla etkilenen bölgelerden biri olan Sri Lanka’da da benzer çalışmalar gerçekleştirilmiştir.

Pakistan Depremi’nden sonra birim üyeleri yine etkilenen bölgelerde psikososyal hizmet çalışmalarına destek olmuş ve çeşitli eğitimler düzenlemişlerdir.İki ülkenin işbirliği anlaşmaları çerçevesinde düzenlenen ve TUBİTAK tarafından desteklenen proje ile Pakistan’da ve Türkiye’de Pakistanlı ruh sağlığı uzmanlarının yeterliliklerini geliştirmeye dönük çeşitli çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Sürecin sonunda Pakistan’ın Rawalpindi kentinde bir travma merkezi kurulmuştur.

Programdaki öğretim üyelerinin gayreti ile 2006 yılında Dünya’da ve Türkiye’de yaşanan afetlere daha eşgüdüm içinde yaklaşabilmek, uzun surely ve kalıcı hizmet modelleri oluşturabilmek amacı ile Türkiye Kızılay Derneği’nin de içinde bulunduğu ve ruh sağlığı uzmanlık derneklerini çatısında toplayan Afetlerde Psikososyal Hizmetler Birliği (APHB) kurulmuş ve çalışmalarına başlamıştır. Bu doğrultuda Kocaeli Üniversitesi’nin önemli katkılarının olduğu en önemli çalışmalar Van – Erciş depremi, Zonguldak Maden Kazası gibi olaylardan sonra olmuştur. APHB, Van’da yaptığı çalışmalarda bakanlıkların görevlendirmeleri doğrultusunda yapılanmış ve eğitimli gönüllüleri ile bölgede hizmet vermiştir. APHB’nin bölgede çalışan 180 gönüllüsünün 21’i Kocaeli Üniversitesi Ruhsal Travma Programı ile ilişkili olan ruh sağlığı uzmanlarıdır. Bu uzmanların ikisi aynı zamanda Sağlık Bakanlığı, biri ise Kızılay koordinatörü olarak bölgede bulunmuştur. Bu sayılar, uygulamacı yetiştirmeyi amaçlayan Ruhsal Travma Yüksek Lisans Programı’nın en önemli çıktılarındandır.

Kocaeli Üniversitesi bünyesindeki ruhsal travma çalışanları Soma Maden Faciası’ndan sonra da bölgede psikososyal hizmet ve yeterlilik geliştirme çalışmalarına APHB çatısı altında katkı sunmaya başlamışlardır. Bu doğrultuda Sağlık Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile işbirliği içinde çalışılmaktadır. Amaç faciadan doğrudan etkilen kaybı olan kişilere ve maden işçilerine psikosoyal destek götürebilmek, bölgede görev yapan ruh sağlığı uzmanlarının yeterliliğini artırmaktır.

Duyurular

Psikeart Günleri'nin 4.üncüsü 6-8 Mart İstanbul Üniversitesi Kongre ve Kültür merkezi'nde gerçekleşiyor.
"Sinemada Ruhsal Travma ve Psikiyatri" temalı Etkinlik 6-8 Mart İstanbul Üniversitesi Kongre ve Kültür merkezi'nde (Beyazıt/İstanbul) gerçeleştirilecek ayrıca; Son başvuru tarihi 31 ocak olan "Ruhsal Travma" Konulu kısa film yarışmasının sonuçlarının açıklanacağı ve ödül töreninin gerçekleştirileceği gün ise 7 Mart

Bağlantılar

© Kocaeli Üniversitesi
Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ruhsal Travma ve Afet Çalışmaları Birimi, Umuttepe Yerleşkesi 41380, Kocaeli
Tel: +90 (262) 303 / Belgegeçer: +90 (262) 303
E-posta: @kocaeli.edu.tr